Temperament, a rozwój psychiczny dziecka

Strona główna » Wiedza i inspiracje » Artykuły » Temperament, a rozwój psychiczny dziecka

Temperament jest względnie stałą cechą osobowości. Występuje już we wczesnym dzieciństwie i podlega zmianom zachodzącym podczas dojrzewania. Ważnej jest, aby środowisko wspomagało rozwijać cech teperamentalne młodego człowieka. Badania pokazują, że brak zgodności pomiędzy temperamentem, a wymaganiami środowiska wpływa na niekorzystny przebieg rozwoju psychicznego człowieka (Thomas, Chess,1984;za Strelau,2000). Co to oznacza? Już w pierwszych miesiącach życia można zaobserwować zależność między cechami temperamentu dziecka, a reakcjami rodziców.

Ważne aby podążać za dzieckiem, być uważnym obserwatorem i nauczyć się wyciągać wnioski. Widząc energiczność, żwawość dziecka, nie „uciszajmy” go na siłę. Słynne „Co zrobić, gdy dziecko awanturuje się w sklepie?” Jeśli jego temperament nie pozwala ustać w miejscu, trzeba wyszukać sposób, aby bodźcowa je jakimś zajęciem w czasie zakupów typu zabawka. Jeśli to nie pomoże, to w miarę możliwości po prostu unikajmy męczenia dziecka staniem w długiej kolejce, co nawet dla dorosłego jest powodem frustracji. Widząc niechęć do reakcji, np., z rówieśnikiem, nie panikujmy, że dziecko jest zaburzone. Być może po prostu przejawia w danym momencie niższą jakość nastroju ( konstelacja 9 opisana niżej). Nie popadajmy w epidemię strachu. Obserwujmy, pamiętając o czynniku różnic indywidualnych i w miarę możliwości wymogach dopasowania.

Uczeni zajmujący się różnicami indywidualnymi człowieka wyróżnili 9 konstelacji temperamentu.

1. Aktywność- jej brak w ciągu doby może doprowadzić do apatii, natomiast nadmiar do deficytów uwagi, zaburzeń ruchowych.

2. Rytmiczność- ważna w pierwszych etapach życia, kiedy zaspakaja potrzeby dziecka (sen, czuwanie).

3. Zbliżanie/wycofywanie się – sposób odmiennych reakcji na bodziec, np., na nową osobę jedno dziecko może zareagować zaciekawieniem, inne wycofaniem.

4. Łatwość przystosowania- sposób reagowania na bodźce ,np., adaptacja do nowego miejsca, sytuacji, kiedy to dziecko frustruje się/ lub nie na zabranie lizaka.

5. Próg reagowania- siła bodźca potrzebna do zareagowania, np., siła wrażeń potrzebna do zaspokojenia podczas zabawy, dla jednych puzzle, dla innych bieganie po mieszkaniu będzie satysfakcjonujące.

6. Siła reakcji- adekwatność reagowania, co przekłada się na szybkość wykonania danej czynności

7. Jakość nastroju- proporcja emocji pozytywnych do emocji negatywnych

8. Podatność na roztargnienie- stężenie odwracalności uwagi od danej czynności

9. Zasięg uwagi i wytrwałość- czas poświęcany danej czynności

Wyniki badań podłużnych pokazały, że niedopasowanie temperamentu i środowiska może objawić się u dziecka np., zaburzeniem snu, nastroju, mowy, problemami interakcji z rówieśnikami. Inne badania pokazują także nieprawidłowości w sferze trawienia.

Zastanawiając się zatem nad przyczyną problemów relacji rodzic- dziecko, bezwzględnie należy zapytać siebie jakie konstelacje temperamentu możemy zaobserwować u dziecka, czy adekwatnie reagujemy, aby pomóc mu funkcjonować zgodnie z jego temperamentem?

Autor: Milena Stolarczyk

Literatura:

Brzezińska A., Bardziejewska M., Ziółkowska B. (2003). Zagrożenia rozwoju w okresie dorastania. Wyd. Harmonia

Schaffer R (2012). Psychologia dziecka. Wydawnictwo naukowe PWN

Strealu (200). Psychologia. Tom I. Wyd. GWP


Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany.

Możesz używać znaczników HTML i atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*